«قدرت ملی» در پرتو وحدت اجتماعی

از جمله موضوعاتی که قائد شهید و همچنین قائد حاضر، حضرت آیت الله سید مجتبی خامنهای بر آن تاکید داشته و دارند، موضوع وحدت ملی برا دستیابی به ایران قوی است؛ در این یادداشت با رعایت اختصار و با تکیه بر قرآن و روایات، این موضوع شرح داده می شود.
اندیشه دستیابی به «ایران هرچه قویتر» اگر بر پایه مبانی دینی تحلیل شود، بیتردید از مسیر وحدت و همبستگی اقشار مختلف جامعه میگذرد. قرآن کریم قدرت اجتماعی را نه صرفاً در امکانات مادی، بلکه در انسجام دلها و همگرایی نیروها میداند.
۱. وحدت، شرط بقا و قدرت
خدای متعال میفرماید: «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا» (آلعمران: ۱۰۳) ؛ چنگ زدن همگانی به «حبلالله» یعنی محور قرار دادن ارزشهای مشترک الهی و اخلاقی. تأکید بر «جمیعاً» نشان میدهد که وحدت باید فراگیر و شامل همه اقشار باشد. جامعهای که دچار تفرقه شود، سرمایه انسانی و معنوی خود را از دست میدهد.
در آیهای دیگر آمده است: «وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ» (انفال: ۴۶) ؛ نزاع و کشمکشهای فرساینده، موجب سستی و از بین رفتن «ریح» یعنی هیبت، قدرت و اقتدار اجتماعی میشود. بنابراین، حفظ وحدت نه یک توصیه تزئینی، بلکه شرط حفظ قوّت ملی است.
۲. اخوت ایمانی؛ زیربنای انسجام اجتماعی
قرآن میفرماید:«إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ» (حجرات: ۱۰) ؛ اخوت، رابطهای فراتر از همزیستی ساده است؛ برادری به معنای همدلی، گذشت، و ترجیح مصلحت جمع بر منفعت فردی است. در چنین فضایی، اختلاف سلیقهها به خصومت تبدیل نمیشود، بلکه در چارچوب احترام و عدالت مدیریت میگردد.
۳. تعاون؛ تبدیل وحدت به عمل
وحدت زمانی به قدرت تبدیل میشود که به همکاری عملی بینجامد. خداوند میفرماید: «وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَى» (مائده: ۲) ؛ تعاون یعنی همافزایی ظرفیتها؛ یعنی کارگر، استاد، دانشجو، کشاورز، کارآفرین، روحانی و مدیر، هرکدام نقش خود را در پیشرفت جامعه ایفا کنند. وحدت بدون تعاون، شعاری بیش نیست؛ اما تعاون، وحدت را به سازندگی تبدیل میکند.
۴. عدالت و احترام متقابل؛ شرط پایداری وحدت
قرآن هشدار میدهد: «وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَى أَلَّا تَعْدِلُوا، اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى» (مائده: ۸) ؛ عدالت و انصاف، مانع فروپاشی وحدت میشود. اگر اقشار مختلف احساس تبعیض یا بیعدالتی کنند، همبستگی آسیب میبیند. از این رو، رعایت حقوق متقابل، زمینهساز قوّت پایدار است.
از منظر قرآن، قدرت حقیقی یک جامعه در وحدت، تعاون، عدالت و برادری شکل میگیرد. نزاع و تفرقه، انرژیها را مستهلک میکند؛ اما همدلی و همگرایی، ظرفیتها را تجمیع و چند برابر میسازد. بنابراین، مسیر دستیابی به جامعهای قوی و پیشرفته، از تحکیم پیوند میان اقشار مختلف و محوریت ارزشهای مشترک میگذرد؛ مسیری که قرآن آن را شرط عزت و اقتدار میداند.
اساسا دستیابی به قدرت پایدار در نگاه دینی، بیش از آنکه به ابزارهای مادی وابسته باشد، بر هماهنگی دلهااستوار است.
در همین رابطه حضرت امیر علیهالسلام فرمودند: «إِنَّمَا يَعْمُرُ النَّاسُ بِالتَّصَافِي وَ التَّحَابُّ» (غررالحکم، ح ۱۶۸۵) ؛ یعنی عمران و پیشرفت مردم با صفا و محبت تحقق مییابد لذا میتوان گفت قدرت ملی، نتیجه همدلی و پیوند اجتماعی است.
همچنین امام صادق علیهالسلام فرمودند: «من قضى لأخیه حاجةً قضى الله له مئةَ حاجة» (کافی، ج ۲، ص ۱۶۴) ؛ هر کس نیاز برادرش را برآورده کند، خدا صد حاجت او را برآورده میکند. این روایات نشان میدهد که همافزایی میان اقشار جامعه باعث افزایش برکت و قدرت جمعی میشود.
روی دیگر توصیه به همدلی، نهی از اختلاف و تفرقه است؛ در این رابطه با مراجعه به فرمایشات معصومین موارد زیر در بین حجمی عظیم از روایات بدست میآید.
پیامبر اکرم ﷺ فرمودند: «الجماعةُ رحمةٌ و الفُرقةُ عذاب» وحدت، رحمت است و تفرقه، عذاب. (المستدرک، ج ۱، ص ۱۷۷) ؛ این روایت به روشنی نشان میدهد که قدرت و آرامش جامعه در گرو همبستگی است، و تفرقه به ضعف و آسیبپذیری منتهی میشود.
در پایان تاکید میشود که از منظر قرآن و روایات، «قوّت ملی» از دلِ همگرایی اقشار مختلف، عدالت، احترام متقابل و حرکت دستهجمعی شکل میگیرد. چنین همبستگیای، پایهای پایدار و الهی برای رشد و اقتدار یک جامعه است.