نقش محقق داماد در «فتنه دینی»
نگاهی اجمالی به برخی دیدگاهها و اندیشههای محقق داماد
فتنه دینی که از سالها قبل آغاز شده و هدف آن سکولاریزاسیون جامعه ایران است، لایههای مختلفی دارد و چهرههای گوناگونی در آن نقش ایفا میکنند.
یکی از این افراد سیدمصطفی محقق داماد از چهرههای مطرح حوزوی است که رسانهها و روزنامههای لیبرال همواره به برجستهسازی او به عنوان یک چهره روشنفکر حوزوی، مشغولند.
نگاهی به اندیشهها و دیدگاههای وی نشان از فاصله معنادار آنها نسبت به مبانی اسلام و تشیع دارد که در این نوشته مختصرا به برخی از آنها اشاره میشود:
- محقق داماد معتقد است ایمان و کفر «امری قلبی» است و ارتباطی با عالم خارج ندارد و در خارج ما صرفا با «شهروندان» سر و کار داریم به همین جهت در جامعه همه انسانها با هم برابرند.
این دیدگاه عملا نظام ارزشگذاری اسلام که بر پایه ایمان و تقوا پایهریزی شده را از بین میبرد و مومن و کافر را در جامعه در یک سطح قرار میدهد که خلاف مسلّم آموزههای دینی است. لازمه سخن محقق داماد، لَغویت بَعث رُسُل و دعوت انبیاء و ائمه(ع) به ایمان به خدا و توحید است.
اسلام و حکومت اسلامی هیچگاه با کفر کنار نیامده و آن را به رسمیت نمیشناسد بلکه از منظر شرع، کفار در نسبت با حاکمیت اسلامی، یا باید ایمان بیاورند و اظهار اسلام کنند، یا آماده جنگ باشند و یا برای دوری از جنگ، حاضر به پرداخت جزیه به حکومت اسلامی باشند.
- محقق داماد در موارد متعدد با تفسیر به رای نسبت به مفهوم «امر به معروف و نهی از منکر»، آن را به معنای «طرفدار خوبیها بودن» معنا میکند، در نتیجه این فریضه مهم اجتماعی که بر اساس روایات، قوام دین و سایر فرائض به آن است را تحریف میکند. وی بر همین اساس بارها با اِعمال امر به معروف و نهی از منکر از سوی نهادهای حاکمیتی به شدت مخالفت کرده است. لازمه این دیدگاه وی آزادی عمل و حاشیه امن پیدا کردن مفسدین و منحرفین در جامعه است.
- یکی دیگر از دیدگاههای عجیب و تاسفبار این چهره حوزوی، تحریف قیام امام حسین(ع) است. وی با اشاره به قیام امام حسین(ع) علیه دستگاه طاغوتی یزید که «عالیترین مصداق امر به معروف و نهی از منکر در طول تاریخ» است، آن را از معنای خود تهی کرده و تصریح میکند امام حسین(ع) نه برای امر به معروف و نهی از منکر بلکه برای «دموکراسی» قیام نمود.
این سخن محقق داماد در تضاد آشکار با کلام امام حسین(ع) است که میفرماید: «اِنّما خَرَجتُ لطلب الاصلاحِ فی اُمهِ جدّی، اُرِیدُ اَن آمُرَ بالمعروفِ و اَنهی عَنِ المُنکَرِ وَ اَسِیَر لِسِیَرهَ جَدیِّ وَ اَبِی عَلِیَ بن اَبی طالِب».
- از دیگر نظرات و اقدامات محقق داماد مخالفت جدی با اجرای «قانون عفاف و حجاب» است. وی در گذشته در نامهای سرگشاده به مراجع تقلید با اشاره به تصویب قانون «عفاف و حجاب» در مجلس، مدعی شد اجرای این قانون موجب خسارت به دین و آیین و نظام و کشور خواهد شد. وی با اشاره به اینکه قوۀ مجریه آمادگی اجرای این قانون را ندارد، آن را غیرقابل اجرا و بر خلاف مصالح عامه دانست. باعث تاسف است که در ابتدای تصویب این قانون، او خود تصریح کرد که به رئیس جمهور گفتم زیر بار اجرای این قانون نرود.
- این چهره غربگرای حوزوی با نگاه غربگرایانه خواهان استفاده از ظرفیت دین و الهیات، برای نهادینه کردن تجدّد و لیبرالیسم در ایران است. ایجاد «صلح جهانی» بر محوریت «اعلامیه حقوق بشر» شعار محوری اوست به همین جهت وی آموزههایی مانند تولّی و تبرّی، فرهنگ عاشورایی، امربهمعروف و نهیازمنکر، جهاد در راه خدا و ایمان به برخی از اعتقادات شیعی را، آموزههایی خشونتزا میداند.
دیدگاهها و اندیشههای سکولاری و روشنفکری محقق داماد که با مبانی و ارزشهای اسلام در تضاد میباشد، بیش از این است به گونهای که میتوان وی را یکی از تحریفکنندگان اصلی ارزشها و مسلمات دین نامید و نقش او را در «فتنه دینی»، مهم ارزیابی کرد.
نقش موسسات و مراکز علمی و پژوهشی حوزه و همچنین نهادهای تبلیغی، در دوران کنونی بسیار مهم و سنگین است. با توجه به اینکه وظیفه آنها دفاع از دین است بنابراین یکی از اقدامات مهم این مراکز متناسب با شرایط روز باید نگارش کتابها، مقالات، یادداشتها و برگزاری نشستهای علمی باشد که عالمانه دیدگاهها و اندیشههای امثال محقق داماد را نقد کرده و به چالش بکشند.
حجتالاسلام محسن رضایی
